ang matanda at ang bata

sa isang parke, tahimik na nakaupo ang isang matanda sa bangkong ipinasadya upang gamitin ng mga taong bumibisita. paborito niya ang lugar sa lilim ng malalaking puno ng akasya.  ang lugar na iyon ay mainam na pahingahan para sa matanda hindi lamang sa malamig nitong kondisyon kundi pati na rin sa posisyon nito malapit sa lugar na paborito ng mga bata. ang suot na damit na tila minana pa niya sa kanyang ama, at ang buhok na wala na sa ayos at moda, ay nagpapahiwatig na siya ay isang anyo ng taong salat sa yaman at karunungan.

kapansin pansin na ang matanda’y iniiwasan ng mga taong dooy nagdaraan. kung minsan, may mga iilan na humihinto ng panandalian. tumitingin at napapaisip kung siya pa ba’y humihinga at pinagmamasdan ang pobre niyang kaanyuan. kung mamalasin, siya ay napaglalaruan ng mga kabataan na tila aliw na aliw sa kanyang kalagayan. hindi nila alintana na siya’y nagpapahinga, humuhugot ng lakas at inspirasyon sa iilang pamilya na dooy buo at magkakasamang nagsasaya.

sa isa pang bangko malapit sa kanyang kinauupuan, hindi niya pansin ang isang bata na rooy nag-aabang. hindi niya pansin ngunit kanya itong pinakikiramdaman. sa kanyang gunita, ilang araw na niyang nakikita ang bata sa gawing iyon ng pasyalan. ngunit siya ay naguguluhan. ano ang ginagawa o inaabangan ng isang bata na ang gulang ay hindi hihigit sa sampu sa gayong parte ng pasyalan? wika niya sa kanyang sarili. panandalian niyang ipinikit ang kanyang mga mata at pagdaka’y inilabas ang maliit na libro mula sa supot na lagi niyang dala-dala.

gaya ng kanyang inaasahan, ang bata ay naiiba. siya ay tumayo, lumapit, at siya’y tinabihan. muling nakaramdam ng lungkot at pait sa kanyang puso ang matanda. muli siyang nakatagpo ng musmos na isipan, puso, at kaluluwa. isang bata na pinagkaitan marahil ng karunungan o ang tanging hiling ay kaunting laman ng kumakalam na tiyan. ngunit bakit siya ang nilapitan? siyang mukang gutom at tinakasan na ng maraming kaarawan. di kaya’y ang bata ay uhaw lang ng kaalaman? ngunit bakit siya ang nilapitan? siyang mukang walang alam at busabos ang kalagayan. marahil ito ay naakit ng librong kanyang tangan. hindi mapalagay ang matanda kaya’t ang bata ay sinubukan.

ibinigay ng matanda ang hawak nitong libro at kanya itong pinagmasdan. binasa na bata ang nakasulat sa pabalat. “ang buhay ni don felipe q. norvales”. ang basa ng bata. siya pala ay marunong bumasa.  laking gulat ng matanda nang ibalik kaagad ang libro na kanina’y kanyang tangan.

“marunong kang bumasa, ayaw mo ba?” ang tanong ng matanda.

“nabasa ko na po ang librong yan at kabisado ko na po ang ilang detalye sa loob niyan” sagot ng bata.

muling napaisip ang matanda at pinagmasdan ang bata. “kung gayo’y bakit mo ako nilapitan?” kadalasa’y ang mga batang may lakas loob na ako’y lapitan sa sandaling ilabas ko ang hawak na libro ay ang pawang hangari’y sila’y aking kwentuhan.”  pahayag ng matanda.

“kilala ko po kayo” wika ng bata. “madalas ko pong basahin ang inyong talambuhay sa gawing harapan ng parkeng ito.” dagdag pa niya.

kinilabutan ang matanda sa kanyang narinig. alam ng bata ang kanyang buhay. batid nito ang kanyang tunay na kaanyuan.

“paano mo ako nakilala? paano mo nalaman na ako, ang istrukturang nakatindig sa harapan ng parkeng ito, at si don felipe ay iisa? tanong ng matanda.

“nasa inyo pong mga mata ang kasagutan. magbihis po kayo at magpagupit at kayo’y dagling matatandaan.” wika ng bata.

“totoong napakahusay mo at totoong kakaiba.” sambit ng matanda.

“lagi ko po kayong inaabangan at ako po ay naghihintay ng tamang pagkakataon na kayo’y aking pasalamatan. dahil po sa parke na inyong ipinagawa, napakarami pong batang tulad ko ang laging napapasaya. dito po namin nahahanap ang kaligayahan na pilit tumatakas sa aming tahanan. kahit sa ganitong lugar lamang, may mga pamilyang nabubuo at magkakasamang nalilibang.” pahayag ng bata.

“ngunit bakit po ninyo inililihim ang inyong katauhan? ayaw po ba ninyo na kayo’y pasalamatan? hindi po ba ninyo hinahangad na kayo’y hangaan at kagiliwan? na kayo’y ituring na mahalaga at gawing ama ng bayan?” tanong ng bata sa matanda.

“balang araw maintindihan mo rin. kung nais mong tumulong at iabot ang iyong lingap, higit na madali mo itong magagawa sa palihim na kilos at kawang gawa. ang pagiging totoong ama ng bayan ay magagawa ninuman, basta ang hangarin ay wagas at walang nakatagong kapalaluan. ang pagiging masaya, mapayapa, at pagkakaroon ng makabuluhang buhay ay hindi lamang nakukuha o natatamo sa pamamagitan ng kasikatan at karangyaan. nakikita rin ito sa kalayaan na magawa ang mga bagay na sa iyo’y tunay na mahalaga at pinahahalagahan din na iba.” paliwanag ng matanda.

tumayo ang matanda at nagsimulang naglakad palayo sa bata. may ngiti sa labi at dala ang kaligayahang wagas at tunay na kakaiba.